علی‌اکبر وحدتی، رئیس گروه حفظ و احیای آثار تاریخی خراسان شمالی در یادداشتی نوشت: تپه ارگ نادری، با شماره ۷۰۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و یکی از مهم‌ترین سکونتگاه‌های پیش از تاریخی شمال شرقی کشور محسوب می‌شود. شواهد باستان‌شناختی حاصل از کاوش‌های هیئت مشترک ایران و چین، مرکزیتی شهری با روابط گسترده فرهنگی و تجاری را از دوره مس‌سنگی تا دوران قاجاریه نمایان می‌سازد. بااین‌حال، ویرانی شهر قدیم شیروان در زلزله سال ۱۳۰۸، این تپه ارزشمند را از بدنه زنده شهر جدا کرده و به نمادی از فراموشی بدل ساخته است. زمین‌های بایر، فضاهای رهاشده و ناامن در حریم ۲۳ هکتاری پیرامون تپه، ازهم‌گسیختگی کالبدی و اجتماعی را تشدید کرده و آسیب‌های بزرگ‌تری را رقم زده که نه‌تنها سیما و منظر نامتوازن، بلکه ناهنجاری‌های اجتماعی در این منطقه را دامن زده است. پیچیدگی وضعیت به دلیل ساختار مالکیت ترکیبی و نبود مدیریت یکپارچه، بر این چالش‌ها افزوده است.

راهکارهای شهری: احیای ارگ نادری، جان‌بخشی به شهر

طرح جامع راهبردی، با رویکردی سه‌گانه، به دنبال ایجاد پیوندی عمیق میان میراث‌فرهنگی و زیست مدرن شهری است:

حوزه نهادی- حقوقی: با تدقیق تکالیف دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط، از پراکندگی مسئولیت‌ها به سمت هماهنگی نهادی حرکت خواهد شد تا مدیریتی یکپارچه بر محدوده ارگ و محلات پیرامون اعمال شود.

حوزه اجتماعی- فرهنگی: پیشنهاد برگزاری رویدادهای متنوع فرهنگی، هنری و اجتماعی شهرستان در این محوطه تاریخی، از جمله آیین‌ها و جشنواره‌ها، باهدف زنده‌سازی دوباره تپه در حافظه جمعی شهروندان صورت می‌گیرد. ایجاد پیوند عمیق‌تر میان قطب گردشگری مذهبی (امامزاده نقی الهادی (ع)) و قطب گردشگری تاریخی (تپه ارگ نادری) به‌عنوان یکی از راهبردهای کلیدی، می‌تواند هم‌افزایی قابل‌توجهی ایجاد کند.

حوزه کالبدی- فضایی: پیشنهادها شهرسازی و معماری با تمرکز بر ارتقای کیفیت محیطی و بصری تدوین شده است. طرح پیشنهادی عرصه تپه باهدف ایجاد یک فضای شهری پویا و زنده، و تدوین ضوابط ویژه ارتفاعی و سیما و منظر جداره‌های معابر پیرامون، به‌منظور حفظ و تقویت انسجام بصری و چشم‌انداز این اثر ملی، از جمله اقدامات این حوزه خواهد بود. این مداخلات کالبدی، ضمن رفع آلودگی‌ها و ناهنجاری‌های محیطی، به تقویت هویت شهری و رونق گردشگری در شیروان کمک شایانی خواهد کرد.

آینده‌ای مشترک: میراث‌فرهنگی، موتور محرک توسعه پایدار

هدف نهایی این طرح، تبدیل چالش‌های کنونی به فرصت‌هایی برای توسعه پایدار شهری است. ارگ نادری، این سند زنده از تاریخ چندهزارساله خراسان شمالی، در صورت همراهی و حضور فعال تمام ذی‌نفعان، از دستگاه‌های اجرایی گرفته تا جامعه محلی، از یک عنصر منفعل به عاملی فعال در چرخه توسعه تبدیل خواهد شد. امید است با اجرای این طرح و همکاری تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط، شیروان بتواند پیوند خود را با گذشته کهن بازیافته و آینده‌ای بسازد که در آن میراث‌فرهنگی و توسعه شهری، دست در دست هم به پیشرفت و رونق منطقه یاری رسانند.

انتهای پیام/